طراحی محوطه چیست؟ راهنمای کامل محوطه‌سازی حرفه‌ای برای باغ، ویلا و فضاهای عمومی

طراحی محوطه (Landscape Design) یکی از مهم‌ترین مراحل در شکل‌گیری هویت محیطی هر پروژه ساختمانی است. از حیاط منازل و ویلاها گرفته تا باغ‌ها، مجتمع‌ های مسکونی، مراکز تجاری و فضاهای شهری، همه نیازمند یک محوطه‌سازی استاندارد هستند. محوطه‌سازی فقط ایجاد فضای سبز نیست؛ ترکیبی هوشمندانه از معماری، نورپردازی، کف‌سازی، آبنما، مسیرها، باغچه‌ها، مبلمان و عناصر تزئینی است که محیطی زیبا، کاربردی و هماهنگ با طبیعت ایجاد می‌کند.

پلان طراحی محوطه ( landscape design ) یا نقشه محوطه سازی در ساختمان سازی نقش بسیار مهمی دارد چون در بدو ورود به یک خانه – ویلا – آپارتمان و … با ان روبرو می شوید و یک حس خیلی خوبی دارد که از یک خیابان سنگی و آسفالت به یک فضای دنج و زیبا ( باغچه سبز ) وارد می شوید .

محوطه سازی چیست ؟

محوطه سازی به عملیات ساخت و کاشتن درختچه ، گل و گیاه در حیاط یا فضای ورودی یا پشت یک خانه ، آپارتمان ، ویلا و … می گویند که باید قبل از اجرای فیزیکی حتما طرح مورد نظر را دقیق داشته باشید .

عملیات ساخت و نصب آلاچیق – آب نما – سنگ فرش – کاشتن درخت و گل – چمن ، برخی از این فعالیت های محوطه سازی می باشد .

در نقشه طراحی محوطه به برخی نکات طراحی ، نکات اجرایی و … که در این مقاله به آن میپردازیم :

اهمیت طراحی محوطه در پروژه‌های ساختمانی

افزایش ارزش ملک

یک محوطه‌سازی حرفه‌ای می‌تواند تا چند برابر ارزش ویلا، خانه یا مجتمع مسکونی را افزایش دهد. زیبایی بصری و نظم فضایی، جذابیت ساختمان را بالا می‌برد و محیط را دلنشین‌تر می‌کند.

بهبود کیفیت زندگی

فضای سبز، مسیرهای پیاده‌روی، نشیمن‌های مناسب و نورپردازی اصولی، حس آرامش و سلامت روانی را افزایش می‌دهد. طراحی محوطه درست، تجربه کاربر را بهبود می‌دهد.

هماهنگی با معماری ساختمان

محوطه باید مکمل معماری باشد. مسیرها، مصالح، نحوه نورپردازی و گیاهان باید با سبک ساختمان هماهنگ طراحی شوند تا هارمونی بصری ایجاد شود.

طراحی محوطه در چه مکان هایی کاربرد دارد ؟

1. ورودی و خروجی ساختمان
2. پارک های شهری
3. پارک های خصوصی
4. طراحی محوطه ویلا مدرن
5. طراحی محوطه ویلا کلاسیک
6. باغچه
7. حیاط خانه ویلایی
8. آپارتمان و برج باغ ها
9. فضاها تجاری
10. و …

همان طور که مشاهده می کنید در اکثر فضاها نیاز به طراحی محوطه دارد و بسته به نوع آب و هوای شهر و روستایی که در آن زندگی می کنید می توان رنگ ، سبک و متریال برای محوطه یا باغچه شما طراحی نمود .

طراحی محوطه سه بعدی شباهت بسیار زیادی با طراحی روف گاردن دارد با مقداری تفاوت آنها را از هم جدا می کند ولی روند طراحی 3D & 2D و اجرای آن می تواند یکسان باشد .

انواع روش های طراحی و اجرا محوطه

طراحی محوطه در روند نقشه کشی و ترسیم آن به 2 سبک دو بعدی 2D و سه بعدی 3D تقسیم می شود که در نقشه دو بعدی محوطه ریز جزئیات و ابعاد و اندازه با نقشه انجام می شود و در آن شکل های هندسی و فضاها با شکل های دقیق و میلیمتری محاسبه می گردد .

در نقشه سه بعدی محوطه 3d مانند نقشه طراحی نما ، طراحی روف گاردن و طراحی داخلی روند تری دی کردن یا رندر گرفتن از اشیاء ، گل و گیاه و فضاهای مورد نظر می باشد که در سبک ها و طرح های مختلفی انجام می شود .

انواع طراحی محوطه 

1. طراحی محوطه مدرن و جدید
2. طراحی محوطه کلاسیک یا منظم
3. سبک سنتی یا ارگانیگ
4. طرح اسپانیایی محوطه
5. طرح انگلیسی محوطه
6. طرح باغ ایرانی
7. طرح محوطه فرانسوی
8. و …

طرح های بسیاری دیگر نیز برای محوطه سازی وجود دارد که بسته به اقلیم آب و هوایی می تواند تغییر کند مثلا در یک آب و هوای خشک کویری با هوای مرطوب شمال کشور کاملا متفاوت می باشد .

طرحهای محوطه سازی کلا در دسته های مسکونی – تجاری و عمومی تقسیم می شوند .

10 ایده برای جذاب کردن محوطه

1. استفاده از نور های مخفی نرم
2. تضاد رنگ مسیر و پیاده رو با فضای سبز
3. تضاد رنگ نما با محوطه
4. استفاده از جنس های واقعی مانند چوب
5. استفاده از المان های هندسی
6. طراحی مسیر آب
7. طراحی آب نما
8. طراحی پل تزئینی
9. طراحی آلاچیق
10. استفاده از عناصر طبیعی و غیر طبیعی

هر کدام از ایده های بالا می تواند بسیار حس خوب و زیبائی را به محوطه شما الهام ببخشد . مثلا در سبک طرح محوطه سنتی از استفاده از عناصر طبیعی مانند آب – خاک – درخت – گل و… استفاده خیلی زیادی دارد و در طرح های مدرن استفاده از المان و عناصر مصنوعی مانند آلاچیق – باربیکیو – المان هندسی و … کاربرد بیشتری دارد.

طراحی محوطه باید طوری باشد که کمترین مصرف آب را داشته باشد که اگر در شرایطی شما نتواستید فضای سبز را آب بدهید ، آسیب نبیند . یا حد الامکان سیستم آبیاری اتوماتیک و قطره ای طراحی شده باشد.

اهمیت محوطه سازی در خرید و فروش ملک نیز بسیار تاثیر دارد و با توجه به نظر کاشناسان املاک ، ملک هایی که از نظر زیبائی محوطه در خور تحسین بوده اند بسیار راحت تر مورد تایید خریدار قرار می گیرد .

اجزای اصلی طراحی محوطه

1. فضای سبز و کاشت گیاه

یکی از مهم‌ترین بخش‌های محوطه‌سازی، انتخاب درختان، درختچه‌ها و پوشش‌های گیاهی است. انتخاب باید براساس اقلیم، میزان نور، نوع خاک و نیاز آبی انجام شود.
در طراحی فضای سبز موارد زیر اهمیت دارد:

• سازگاری گیاه با آب‌وهوای منطقه

• قابلیت هرس‌پذیری

• ایجاد سایه

• زیبایی فصلی

• مقاومت در برابر آفات

گیاهان بومی معمولاً بهترین انتخاب هستند.

2. مسیرسازی و سنگفرش

مسیر سازی شامل طراحی راه‌های عبور پیاده، ورودی خودرو، مسیر باغچه و مسیرهای دسترسی است.
در این بخش از مصالح مختلفی استفاده می‌شود:

• سنگ طبیعی

• واش بتن

• آجر قزاقی

• چوب ترمود

• بتن رنگی

• شن و سنگریزه

طراحی مسیرها باید براساس الگوی حرکت کاربران و اصول زیبایی‌شناسی باشد.

3. آبنما، برکه و المان‌های آبی

آبنما یکی از عناصر محبوب در محوطه‌ سازی است؛ زیرا صدای آب، جذابیت و آرامش محیط را افزایش می‌دهد.
انواع المان‌های آبی:

• آبنمای دیواری

• آبنمای سنگی

• برکه طبیعی

• آبنمای مدرن

• فواره‌های هوشمند

برای طراحی این بخش، باید به سیستم پمپاژ، ایزولاسیون و نورپردازی زیرآبی توجه شود.

4. نورپردازی محوطه

نورپردازی حرفه‌ای باعث زیبایی و امنیت محوطه می‌شود. در طراحی نور باید از نورهای مخفی، چراغ‌های پایه کوتاه، پروژکتور نما و نور مسیر استفاده کرد.
نورپردازی باید:

• مصرف کم داشته باشد

• خیرگی نداشته باشد

• با معماری هماهنگ باشد

• سایه روشن طبیعی ایجاد کند

استفاده از چراغ‌های LED بهترین گزینه است.

5. مبلمان و عناصر تزیینی محوطه

مبلمان محوطه شامل:

• نیمکت‌ها

• آلاچیق

• سایه‌بان

• تاب باغی

• میز و صندلی فضای باز

این عناصر باید مقاوم در برابر رطوبت، آفتاب و باد باشند.

انواع محوطه‌ سازی بر اساس کاربری

نقشه طراحی محوطه

1. طراحی محوطه ویلا

در ویلا، محوطه‌سازی لوکس و طبیعی اهمیت زیادی دارد. بخش‌های مهم عبارت‌اند از:

• باغچه‌کاری

• مسیر ورودی

• استخر

• آلاچیق

• آتشدان

• فضای بازی کودکان

ویلا باید هماهنگ با طبیعت اطراف طراحی شود.

2. طراحی محوطه باغ

در محوطه باغ، اولویت با درختان میوه و سیستم آبیاری اصولی است.
استفاده از آبیاری قطره‌ای و غرقابی بسته به نوع زمین انتخاب می‌شود.

3. محوطه‌ سازی فضاهای عمومی

مکان‌هایی مانند پارک‌ها، مراکز خرید، مجتمع‌های مسکونی نیازمند طراحی علمی و استاندارد هستند. ایمنی، فضاهای نشیمن و رعایت مسیرهای حرکتی از مهم‌ترین نکات هستند.

مراحل طراحی محوطه

1. بررسی زمین و تحلیل سایت

در این مرحله موارد زیر تحلیل می‌شوند:

• شیب و توپوگرافی

• نوع خاک

• میزان آفتاب و سایه

• مسیرهای دسترسی

• دید و منظر مناسب

2. طراحی مفهومی

در این مرحله ایده اصلی، چینش باغچه‌ها، مسیرها و فضاهای نشیمن مشخص می‌شود.

3. طراحی جزئیات

جزئیات شامل:

• نوع گیاهان

• ارتفاع‌ها

• نورپردازی

• کف‌سازی

• نحوه کاشت

4. تهیه نقشه‌های اجرایی

برای اجرا باید نقشه‌های دقیق شامل:

• نقشه کاشت

• نقشه مسیر

• نقشه نورپردازی

• نقشه سیستم آبیاری

تهیه شود.

5. اجرای محوطه

در این مرحله پیمانکار محوطه تمام جزئیات را مطابق نقشه اجرا می‌کند.

مزایای طراحی محوطه حرفه‌ای

• افزایش زیبایی و ارزش ملک

• استفاده بهینه از زمین

• کاهش هزینه نگهداری

• بهبود کیفیت زندگی

• حفظ محیط‌زیست

• ایجاد هماهنگی بین طبیعت و معماری

جمع‌ بندی

طراحی محوطه یک فرآیند هنری و مهندسی است که هدف آن ایجاد فضایی زیبا، کاربردی، امن و هماهنگ با طبیعت است. با طراحی اصولی محوطه و انتخاب درست گیاهان، مسیرسازی مناسب، نورپردازی حرفه‌ای و استفاده از مبلمان استاندارد می‌توان فضای خارجی ساختمان را به محیطی دلپذیر و ماندگار تبدیل کرد.

محوطه‌سازی حرفه‌ای باعث افزایش ارزش ملک، بهبود کیفیت فضا و ایجاد آرامش در کاربران می‌شود. اگر طراحی براساس اصول معماری منظر، ضوابط فنی و تحلیل دقیق سایت انجام شود، نتیجه نهایی سال‌ها کارایی و زیبایی خود را حفظ خواهد کرد.

برای طراحی نقشه محوطه سازی در سبک های مختلف می توانید با مهندسین پلان قصر مشورت کنید تا با بهترین طرح ها و کیفیتی عالی با شما همکاری داشته باشند .