طراحی روف گاردن ؛ راهنمای کامل ساخت بام سبز اصولی و استاندارد
طراحی روف گاردن یا طراحی بام سبز در سالهای اخیر به یکی از جذابترین ترندهای معماری و محوطهسازی شهری تبدیل شده است. افزایش تراکم ساختمانها، کاهش باغها و نیاز به طبیعت باعث شده ایجاد فضای سبز پشت بام به یک انتخاب هوشمندانه، اقتصادی و زیباشناسانه تبدیل شود. روف گاردن علاوهبر زیبایی، به کاهش دمای ساختمان، افزایش راندمان انرژی، بهبود کیفیت هوا و ایجاد محلی مناسب برای استراحت کمک میکند.
پلان نقشه روف گاردن ( Roof Garden Design ) یا باغچه در پشت بام ساختمان امروزه بسیار مورد توجه و تاکید پیمانکاران و مالک هایی که ساخت ویلا – آپارتمان – برج – خانه ویلایی و… انجام میدهند ، قرار گرفته است و بسیار کاربرد و اهمیت دارد البته بسیاری آن را بنام پشت بام سبز نیز می شناسند .
در طراحی نقشه ساختمان اگر بخواهید روف گاردن داشته باشید حتما باید نکاتی را مورد بررسی در نقشه معماری و سازه و نقشه تاسیسات قرار دهید تا از بروز مشکلات حین اجرا تا حد امکان جلوگیری کنید .
طراحی اصولی روف گاردن باید کاملاً مهندسیشده باشد و مواردی مانند سازه، زهکشی، وزن گیاهان، آبیاری و لایهبندی بام سبز در آن رعایت شود. در ادامه تمام جزئیات طراحی و اجرای روف گاردن را بررسی میکنیم.
برخی نکات مهم برای طراحی و اجرای روف گاردن
- دسترسی راحت و آسان برای تردد
- ویو و نورگیری مناسب
- فضای مسقف و بدون سقف
- مسیرهای آب گل و درختچه ها
- کف پوش مناسب
- عایق سازی سقف برای فضاهایی که پوشش گیاهی دارد
- خروچی آب گلدان و فضاهای های سیمانی بزرگ
- کف سازی سقف
- رنگ و متریال مناسب همه فصل ها
- گرمایش و سرمایش
- نور دهی مناسب برای شب
- تهیه فضای باربیکیو و پیتزا پزی
- استفاده از شیشه برای فضاهای مسقف ( برای دیدن ستاره ها در شب )
- استفاده از مبلمان و صندلی های شیک و راحت
- تامین لوله آب باغبانی
- محاسبه باز و وزن وارد شده به سقف در سازه ساختمان
- طراحی بوفه ( آشپزخانه کوچک )
- لوله های آب ناودان
- طراحی آلاچیق
- و …
اغلب بسیاری از موارد بالا برای در طراحی نقشه پشت بام در نظر گرفته نمی شود که در حین اجرا یا بعد اجرا با مشکلاتی روبرو می شوند و هزینه هایی را برایشان در بر خواهد داشت.
عکس روف گاردن لاکچری

عکس روف گاردن لاکچری معمولاً شامل طراحیهای فوقمدرن با مصالح لوکس مانند ترمووود، سنگ طبیعی، مبلمان فضای باز ایتالیایی و نورپردازی پیشرفته است. در این تصاویر، هماهنگی کامل بین رنگها، بافتها و گیاهان دیده میشود. استفاده از آلاچیقهای مدرن، حوضچههای آب کمعمق و گیاهان خاص، فضا را کاملاً لوکس و چشمگیر نشان میدهد.
در روف گاردنهای لاکچری معمولاً امکانات ویژهای مانند باربیکیو حرفهای، شومینه گازی، مبلمان بزرگ، سیستم صوتی هوشمند و کفسازی ترکیبی به چشم میخورد. این فضاها بیشتر برای ویلاها، پنتهاوسها و برجهای لوکس طراحی میشوند. عکسهای روف گاردن لاکچری میتواند الهامبخش ایدههای جذاب برای طراحی بام سبز با ظاهر مدرن و شیک باشد.
انواع طراحی روف گاردن
- طراحی و ترسیم نقشه های دو بعدی 2D
- ترسیم نقشه های سه بعدی 3D ( رندر یا عکس از روف )
در نقشه های دو بعدی ابعاد و اندازه دقیق پشت بام ، ازبیلت پشت بام که توسط مهندس نقشه برداری برداشت می شود و فایل آتوکد دقیق به مهندس طراح تحویل داده می شود و کار طراحی به صورت پلان بام استارت زده می شود .
این نوع نقشه ابعادی برای آلاچیق ، آب نما ، گلدان ها ، درخت ها و … در نظر گرفته می شود و با مشورت با کارفرما به مرحله بعد و سه بعدی طراحی روف گاردن می رود . که حتی برای اجرا دقیق و میلیمتری ابعاد و اندازه ها طبق نقشه میتوانید یک خروجی نقشه دو بعدی را پرینت کنید تا در حین اجرا خطایی نداشته باشید .
نقشه سه بعدی همانند طراحی نما و طراحی داخلی رندر یا عکس و انیمیشن از پشت بام طراحی می شود که همه متریال ها واقعی و در بهترین زاویه دید برای اجرا می باشد .
اهمیت و مزایای طراحی روف گاردن
۱. افزایش زیبایی و ارزش ملک
روف گاردن یک فضای جذاب و مدرن ایجاد میکند که ارزش ملک را تا چندین درصد افزایش میدهد. بسیاری از سازندگان حرفهای هنگام نقشهکشی معماری، از ابتدا بخش روف گاردن را در طراحی لحاظ میکنند.
۲. کاهش مصرف انرژی
وجود لایههای گیاهی و عایقهای مخصوص بام سبز باعث میشود:
-
تبادل حرارتی کم شود
-
گرمای تابستان به داخل منتقل نشود
-
مصرف کولر و انرژی کاهش یابد
۳. ایجاد فضای استراحت و تفریح
پشتبام میتواند تبدیل به یک فضای کامل شامل:
-
فضای نشیمن
-
باربیکیو
-
آلاچیق
-
نورپردازی
-
فضای بازی برای کودکان
-
مسیر پیادهروی
شود.
۴. بهبود کیفیت هوا
گیاهان با جذب دیاکسیدکربن و تولید اکسیژن، کیفیت هوای اطراف را بهبود میبخشند.
انواع طراحی سه بعدی روف گاردن
- طراحی روف گاردن مدرن
- طراحی روف گاردن سنتی
- طراحی روف گاردن کلاسیک
- طراحی روف گاردن فشرده
- طراحی روف گاردن گسترده
- و …
برخی از آپارتمان ها در تراس خود یک نوع باغچه کوچک درست می کنند و برخی از مزیت روف گاردن در آپارتمان خود بهره مند هستند و هر کدام مزیت های خودشان را دارند .
در ویلا های مدرن یا کلاسیک که دارای سقف شیروانی یا سقف شیب دار هستند نمی توانند روف گاردن را داشته باشند و یک نوع ضعف ( در خرید و فروش ملک ) محسوب می شود که البته در بسیاری از مناطق کوهستانی و دارای آب و هوای سرد برفی و بارانی زیاد مجبور به اجرای سقف شیبدار هستند و آن دسته از ساختمان ها در محوطه همه یا برخی از آپشن های روف گاردن را تهیه و طراحی میکنند .

مزایای طراحی و داشتن روف گاردن
برای بسیاری از ملک های شهری و با زمین های کوچک که در واقع حیاط بزرگی ندارند ، روف گاردن نعمت بزرگی به شمار می آید . بعنوان مثال یک ساختمان اداری دارای 5 طبقه در شهر اغلب حیاط 30 تا 40 متری نهایتا دارند که با پارک یک ماشین و یا یک فضای سبز محوطه آن نیز از بین می رود .
با اینکه هیچ وقت یک حیاط ویو و دید روف گاردن را ندارد .
مزایای طراحی روف گاردن در حین اجرای ساختمان یا ساختمان های قدیمی بسیار زیاد است که برخی از آن را عنوان می کنیم :
- داشتن قسمت مشاعی بزرگ ساختمان
- ویو بی نظیر از کل منطقه
- قسمت خصوصی برای برخی کافی شاپ ها در ساختمان
- داشتن باغچه در محیط زندگی دائم
- حس آرامش و عالی
- داشتن فضایی برای باربیکیو ( برای آپارتمان های کوچک بدون تراس )
- جانمایی بسیار از آپشن های ویلا مانند آلاچیق
- استفاده بیشتر از فضای پرت بی استفاده
- داشتن فضای خصوصی و مشاعی
- و …
طراحی روف گاردن با هوش مصنوعی
طراحی روف گاردن با هوش مصنوعی یکی از جدیدترین روشهای خلق فضاهای سبز پشتبام است که سرعت، دقت و خلاقیت را بهطور همزمان افزایش میدهد. با استفاده از ابزارهای AI Landscape Design میتوان چیدمان گیاهان، نوع کفسازی، مکان آلاچیق و حتی نورپردازی را پیش از اجرا مشاهده کرد. طراح با وارد کردن سبک دلخواه، متراژ و نوع اقلیم، دهها طرح آماده دریافت میکند و بهترین گزینه برای اجرای روف گاردن انتخاب میشود.
هوش مصنوعی در طراحی بام سبز کمک میکند تا مشکلات احتمالی قبل از اجرا شناسایی شوند. از جمله این موارد میتوان به محاسبه نور، میزان سایه، محل مناسب برای باکسهای گیاه، مسیر آب باران و حتی طرحبندی مبلمان اشاره کرد. این تکنولوژی باعث کاهش هزینههای طراحی و افزایش کیفیت نهایی روف گاردن میشود و گزینهای عالی برای معماران و صاحب ویلاها بهحساب میآید.
مراحل اصلی طراحی روف گاردن
۱. بررسی سازه و تحمل بار
قبل از هر چیز یک مهندس سازه باید تحمل بار پشتبام را بررسی کند. وزن عناصر زیر باید محاسبه شود:
-
وزن خاک
-
وزن باکسهای گیاه
-
مبلمان
-
آلاچیق
-
آبگیرها
-
افراد استفادهکننده
در طراحی روف گاردن همیشه از وزن سبک و مصالح مقاوم استفاده میشود.
۲. لایهبندی بام سبز (Green Roof Layers)
لایهبندی صحیح مهمترین بخش اجرای روف گاردن است. لایهها شامل:
• لایه عایق رطوبتی
معمولاً از ایزوگام یا عایق پلیمری استفاده میشود.
• لایه محافظ (Protection Layer)
برای جلوگیری از آسیب به عایق.
• لایه زهکشی (Drainage Layer)
باعث خروج آب اضافی و جلوگیری از پوسیدگی گیاه و نفوذ آب میشود.
• لایه فیلتر
جلوگیری از ورود خاک به زهکش.
• لایه خاک سبک
از خاک باغچه استفاده نمیشود؛ بلکه خاک مخصوص روف گاردن با وزن سبک و مواد مغذی مناسب استفاده میگردد.
• لایه گیاهی
شامل گیاهان پوششی، درختچهها یا چمن.
۳. انتخاب گیاهان مناسب برای روف گاردن
گیاهان باید مقاومت دمایی بالا و مصرف آب کم داشته باشند زیرا پشتبام در معرض خورشید و باد قرار دارد.
گیاهان مناسب شامل:
-
یاس هلندی
-
انواع سبدوم
-
لاواند
-
رز مینیاتوری
-
درختچه نرگس کوهی
-
بامبو
-
انواع کاج تزئینی
-
گیاهان پوششی مقاوم
اگر وزن اجازه دهد میتوان از درختچههای بزرگتر هم استفاده کرد.
۴. طراحی سیستم آبیاری
آبیاری یکی از مهمترین بخشهای طراحی روف گاردن است.
بهترین انتخاب: آبیاری قطرهای
مزایای آن:
-
کاهش مصرف آب
-
جلوگیری از هدررفت
-
جلوگیری از پوسیدگی ریشه
-
امکان برنامهریزی خودکار
برای چمن مصنوعی یا طبیعی نیز سیستم جداگانه طراحی میشود.
۵. طراحی کف سازی روف گاردن
کفسازی باید سبک، زیبا و قابل شستشو باشد.
گزینههای مناسب:
-
چوب ترمووود
-
سنگ لاشه سبک
-
چمن مصنوعی
-
تایلهای کامپوزیتی
-
گراول (سنگریزه)
-
کفپوشهای PVC مقاوم
ترکیب این متریالها فضا را مدرن و زیبا میکند.
۶. طراحی مبلمان و سازههای تکمیلی
مبلمان روف گاردن باید سبک و ضد رطوبت باشد.
اجزای مهم در طراحی:
-
آلاچیق یا پرگولا
-
نیمکت و میز مقاوم
-
گلدانهای فایبرگلاس
-
آبنما
-
باربیکیو
-
چراغهای LED و نورپردازی مخفی
-
سایبان یا شیدروف**
نورپردازی حرفهای باعث زیبا شدن فضا در شب و افزایش امنیت میشود.
۷. بررسی مسیرهای تأسیسات
برای جلوگیری از آسیب باید مسیرها مشخص شوند:
-
لولههای آبیاری
-
کابل برق
-
سیستم نورپردازی
-
کفشویها
-
زهکشی خروج آب
این بخش باید با نقشه تأسیسات مکانیکی و الکتریکی هماهنگ باشد.
طراحی روف گاردن ساده
طراحی روف گاردن ساده معمولاً بر پایه استفاده از المانهای کم، سبک و کاربردی انجام میشود. در این نوع طراحی، تمرکز روی ایجاد آرامش و ایجاد یک فضای سبز کمهزینه اما جذاب است. استفاده از گلدانهای فایبرگلاس، چمن مصنوعی، نورپردازی ملایم و چند گیاه مقاوم در برابر باد و نور مستقیم، مهمترین عناصر یک روف گاردن ساده بهحساب میآیند.
در محوطه سازی ساده پشتبام معمولاً از مصالح سبک مانند سنگریزه، تایل ترمووود و کفپوشهای مدولار استفاده میشود تا وزن کمتری بر سازه وارد شود. این سبک برای پشتبامهای کوچک یا ساختمانهایی که ظرفیت بار محدود دارند، گزینهای عالی است. نگهداری آسان، هزینه اجرای پایین و اجرا در زمان کوتاه از مزایای روف گاردن ساده است.
طراحی روف گاردن کوچک
طراحی روف گاردن کوچک به مهارت و خلاقیت بیشتری نیاز دارد زیرا باید از فضا به بهترین شکل استفاده شود. در این سبک، از گلدانهای عمودی، باکسهای کشیده، نیمکتهای کمجا و ترکیب چمن مصنوعی با کفپوشهای سبک استفاده میشود. اولویت اصلی در بام سبز کوچک، ایجاد بیشترین کاربری در کمترین فضا است.
برای بهینهسازی روف گاردن کوچک، میتوان از آینه، نور خطی، باکسهای دیواری و رنگبندی روشن کمک گرفت تا فضا بزرگتر دیده شود. انتخاب گیاهان مقاوم و کمحجم مانند سدوم، لاواند و رز مینیاتوری بهترین گزینه برای فضاهای کوچک هستند. این نوع طراحی برای پشتبام آپارتمانها یا خانه های کم متراژ بسیار مناسب است.
انواع روف گاردن
۱. روف گاردن Extensive (سبک)
ویژگیها:
-
وزن کم
-
گیاهان پوششی
-
مناسب برای سازههای ضعیفتر
-
نیاز کم به نگهداری
۲. روف گاردن Intensive (سنگین)
ویژگیها:
-
عمق خاک زیاد
-
امکان کاشت درختچه و چمن
-
مناسب ساختمانهای مقاوم
-
طراحی شبیه باغ طبیعی
۳. روف گاردن مدولار
شامل باکسهای آماده گیاه.
مناسب پروژههای سریع و کمهزینه.
طراحی روف گاردن مدرن
طراحی روف گاردن مدرن بر پایه خطوط ساده، اشکال هندسی، مینیمالیسم و استفاده از متریالهای باکیفیت انجام میشود. در روف گاردن مدرن معمولاً از تایلهای چوبی، نورپردازی خطی LED، گلدانهای تکرنگ و مبلمان مینیمال استفاده میشود. هماهنگی میان رنگها و بافتها، هویت اصلی این سبک را شکل میدهد.
یکی دیگر از ویژگیهای روف گاردن مدرن، استفاده از تکنولوژیهای هوشمند مانند آبیاری اتوماتیک، نورپردازی هوشمند و سیستم کنترل از راه دور است. در این سبک معمولاً از گیاهان با فرم ساده و خطوط تمیز مانند بامبو، سانسوریا، کاج مشکی و چمن زینتی استفاده میشود. ظاهر لوکس، نظم فضایی و کاربری بالا از مهمترین مزایای این سبک هستند.
نکات مهم برای داشتن یک روف گاردن استاندارد
-
استفاده از خاک سبک مخصوص
-
جانمایی صحیح مبلمان
-
جلوگیری از تجمع آب
-
رعایت مسیر باد
-
انتخاب گیاه مقاوم
-
ضدآب کردن کامل پشتبام
-
استفاده از کفسازی سبک
-
داشتن نقشه دقیق قبل از اجرا
-
رعایت اصول زهکشی در تمام نقاط
-
توجه به اقلیم منطقه
خطاهای رایج در طراحی روف گاردن
-
انتخاب گیاه نامناسب
-
عدم توجه به ظرفیت بار سازه
-
نصب نکردن سیستم زهکشی
-
استفاده از خاک سنگین
-
نورپردازی غیراصولی
-
چیدمان اشتباه مبلمان
-
نفوذ آب به طبقات پایین
یک طراحی اصولی مانع تمام این مشکلات میشود.
طراحی محوطه
طراحی پشت بام سبز
طراحی پشت بام سبز شامل استانداردهای مهندسی، لایهبندی اصولی و زیباییشناسی است. برای اجرای یک بام سبز استاندارد باید ابتدا ظرفیت بار سازه بررسی شود و سپس لایههای عایق، زهکشی، فیلتر، خاک سبک و گیاهان مناسب بهدرستی جانمایی شوند. این فرآیند باعث میشود پشتبام به فضایی قابلاستفاده و سبز تبدیل شود.
بام سبز میتواند شامل بخشهای مختلفی مانند آلاچیق، مسیر چوبی، آبنما، چمن مصنوعی، فضای نشیمن و گلدانهای مدولار باشد. هدف از طراحی روف گاردن پشتبام، تبدیل یک فضای بلااستفاده به محیطی با کاربری بالا است. این طراحی نهتنها زیبایی ساختمان را افزایش میدهد، بلکه به کاهش دما و مصرف انرژی نیز کمک میکند.
مزایای داشتن روف گاردن حرفهای
-
ایجاد فضای تفریحی در قلب شهر
-
خنک نگهداشتن ساختمان در تابستان
-
افزایش ارزش ملک
-
زیباسازی نمای ساختمان
-
بهبود روحیه و کیفیت زندگی
-
کاهش آلودگی صوتی
-
افزایش سبزینگی شهر
جمع بندی
طراحی روف گاردن یک فرآیند کاملاً مهندسیشده است که شامل بررسی سازه، انتخاب گیاه مناسب، سیستم آبیاری، لایهبندی بام سبز، نورپردازی و چیدمان مبلمان میشود. اگر این اصول رعایت شود، پشتبام میتواند به یک فضای سبز جذاب، ایمن و بادوام تبدیل شود که هم زیبایی دارد و هم کارایی.
روف گاردن در مواردی مانند * طراحی ویلا فلت *طراحی ویلا دوبلکس *طراحی ویلا تریبلکس * طراحی ویلا فورلکس* آپارتمان ها * نقشه خانه ویلایی و … قابل اجرا می باشد .
با مشورت با مجموعه پلان قصر به راحتی نقشه برداری نقشه ازبیلت پشت بام خود را دقیق و مهندسی انجام دهید و برای طراحی روف گاردن در روش های مختلف ، آپشن یا قابلیت روف گاردن را به ساختمان – خانه – ویلا – آپارتمان و … خود اضافه کنید .







