نقشه معماری چیست؟ راهنمای کامل طراحی، ترسیم و اجرای پلانهای ساختمانی
نقشه معماری چیست ؟
نقشه معماری یا پلان ( Architectural plan ) عبارت است از یک طرح ساختمان که ابعاد و اندازه دقیق هر اتاق – سالن پذیرائی – راهرو – سرویس های بهداشتی – آشپزخانه و … با نحوه دسترسی آنها در یک شیت نقشه شخص می شود .
نقشه معماری یکی از مهمترین بخشهای فرآیند طراحی و ساخت ساختمان است؛ زیرا تمامی جزئیات مربوط به فضاهای داخلی و خارجی، ابعاد، موقعیتها، دسترسیها و روابط عملکردی را مشخص میکند. هر پروژه ساختمانی، از خانه مسکونی گرفته تا برجهای بزرگ اداری، با یک نقشه معماری دقیق آغاز میشود. این نقشهها اساس تصمیمگیری مهندسان، معماران، پیمانکاران و حتی کارفرمایان هستند و کیفیت آنها نقش تعیینکنندهای در موفقیت پروژه دارد.
اولین نقشه و طرحی که برای ساخت یک پروژه ترسیم و طراحی می شود نقشه پلان معماری است و در مواردی می توان مهندس نقشه برداری برای تهیه ابعاد دقیق ملک مورد نظر و برداشت نقاط ارتفاعی ( شیب ) به مهندس معمار کمک فراوانی بکند تا از شرایط و وضع موجود ملک اطلاعات دقیق تری داشته باشد .
همان طور که از نامش پیداست طرحی که مهندس معمار با ابعاد زمین مورد نظر پلان هر طبقه را طبق ظوابط شهرداری و شهرسازی طراحی و ترسیم می کند .
اهمیت پلان معماری در پروژههای ساختمانی
نقشه معماری تنها یک طرح اولیه نیست؛ بلکه سندی اجرایی و رسمی با قابلیت ارجاع قانونی است. مهمترین دلایل اهمیت آن عبارتاند از:
-
رعایت ضوابط شهرداری و نظاممهندسی
نقشهها باید مطابق با آییننامههای شهرسازی، ضوابط پارکینگ، سطح اشغال و تراکم تهیه شوند. -
هماهنگی میان تیمهای مختلف
معماری، سازه، برق، مکانیک و پیمانکار اجرا نیاز دارند به یک مرجع مشترک و دقیق استناد کنند. -
کاهش خطاهای اجرایی و هزینههای اضافی
هر متر اشتباه در نقشه میتواند میلیونها هزینه اضافی به پروژه تحمیل کند. -
بهبود کیفیت فضاهای داخلی
یک پلان معماری اصولی، بهترین نورگیری، تهویه و چیدمان را فراهم میکند.
نقشه معماری باید حتما مقیاس نقشه داشته باشد تا در موقع اجرا ساختمان اگر فضایی اندازه نداشت بتوان از روی مقیاس نقشه به راحتی با اشل ( خط کش مهندسی ) و خط کش ، اندازه را محاسبه کرد .
برای مثال یک زمین 200 متری 10*20 ، شمالی و تک نبش داریم :
چه میزان مساحت باید ساخته شود ؟
بنا چند در چند می شود ؟
و …
بسیاری از سوالات این مدلی برای شروع طراحی نقشه معماری یک ساختمان ، عنوان می شود که به برخی از آنها پاسخ و بررسی میکنیم .
برای زمین های تک نبش شهری باید میزان 60% کل مساحت ملک ساخته شود – برای زمین های دو نبش می توان 80% با تناسب 80 درصد از طرف خیابان یا کوچه و 60 درصد از طرف ملک غربی مجاور می توان طراحی کرد یا با تاییدیه شهرداری منطقه می توان 70 درصد صاف ساخته شود .
پس برای یک زمین 200 متری می توان 120 متر مربع بنا در طبقه همکف ساخته شود .
ابعاد طراحی نقشه و ساخت آن 10 متر از سمت بر خیابان و 12 متر در طول شرق و غرب می باشد .
برای زمین های روستایی بسته به تراکم ساخت در محدوده بافت روستا هر منطقه باید از دهیاری و شورا روستا استعلام گردد چون میزان مساحت و درصد تراکم ساخت می تواند کم یا زیاد شود .
انواع نقشههای معماری

1. نقشههای فاز ۱ معماری
نقشه فاز ۱ معمولاً شامل طرحهای اولیه و مفهومی است؛ نقشههایی که برای اخذ جواز ساخت ارائه میشوند. این مرحله بیشتر روی ایده معماری، تحلیل سایت، نورگیری، پلانها و نماها تمرکز دارد. نقشهبردار و طراح معماری در این مرحله تلاش میکنند بهترین ترکیببندی فضایی را ارائه دهند.
2. نقشههای فاز ۲ معماری
نقشه فاز ۲ مرحلهای دقیقتر و کاملاً اجرایی است. در این نقشهها تمام جزئیات اجرایی، اندازهگذاریها، دیتیلها، ضخامتها و مصالح ذکر میشود. پیمانکاران برای اجرای پروژه از نقشههای فاز ۲ استفاده میکنند.
3. پلان معماری
پلان همان نقشهای است که ساختمان را از بالا نشان میدهد. پلانها شامل موارد زیر هستند:
-
پلان همکف
-
پلان طبقات
-
پلان بام
-
پلان مبلمان و فضاچیدمان
-
پلان اندازهگذاری دقیق
پلان معماری اساس طراحی است و با همه نقشههای سازه و تأسیسات باید هماهنگ باشد.
4. نقشه های نما و برش
نما ظاهر بیرونی ساختمان را نمایش میدهد: متریالها، ارتفاعات و سبک معماری.
برش مانند تکهای از ساختمان است که اجزای داخلی را نمایش میدهد و برای درک اختلاف ترازها و ارتفاع کفتاسقف نقش مهمی دارد.
بسیار مهم است که شما نقشه ای را برای جواز ساخت به شهرداری بدهید که هم تایید شود و هم میزان جرائم شما کمتر شود و در مقاله مراحل اخذ جواز ساختمان روند به طور کامل توضیح دادیم .
نقشه معماری برای چه جاهایی ترسیم می شود ؟
- نقشه ی معماری ویلا مدرن
- نقشه ی معماری ویلا کلاسیک
- نقشه ی معماری ویلا رومی سنگی
- نقشه ی معماری ویلا فلت ، دوبلکس ، تریبلکس ، فورلکس و بیشتر
- نقشه ی معماری ویلا استخر دار
- نقشه ی معماری ویلا چوبی
- نقشه ی معماری کلبه جنگلی
- طرح پلان معماری محوطه و روف گاردن 2D
- نقشه ی معماری خانه ویلایی
- نقشه ی معماری خانه ی مسکونی
- نقشه ی معماری آپارتمان ها
- نقشه ی معماری ساختمان اداری و تجاری و خدماتی
- نقشه ی معماری مدارس و دانشگاه ها
- نقشه ی معماری سوله های صنعتی
- نقشه ی معماری کارخانه ها
- نقشه ی معماری مجتمع و پاساژ
- و …
طرح پلان معماری تقریبا برای همه فضا ها و مکان هایی که برای تاسیس ، طرح توسعه و باز سازی ، نیاز است و حتما باید طبق یک نقشه جامع معماری و دقیق مهندسی شروع به کار شود .

نقشه معماری شامل چه نقشه هایی می باشد ؟
- سایت پلان ( Site Plan )
- نقشه پلان معماری طبقات ( floor plan )
- پلان مبلمان ( Furniture plan )
- نقشه برش طبقات ( Cutting floors )
- پلان پشت بام ( roof plan )
- نما دو بعدی Two-dimensional view
- ( سه بعدی نما با درخواست کارفرما )
در طرح نقشه معماری آیتم های بالا باید باشد و یک نقشه کامل تمام آیتم های فوق را با مهر مهندس معمار باید داشته باشد .
نقشه سایت پلان در نقشه معماری چیست ؟
سایت پلان به نقشه ای گفته می شود که در آن موقعیت 4 گوشه زمین و زوایای آن ، خیابان ها و کوچه ها کاملا مشخص می باشد . میزان جلو رفتگی یا عقب رفتگی ملک و ساختمان های مجاور ، ابعاد دقیق وضع موجود یا سند مالکیت ، عناصر فیزیکی در زمین و بر زمین و … تعیین می گردد .
نقشه سایت پلان دقیق از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و اگر ملکی سند نداشته باشد حتما باید ابعاد و زاویه های ملک توسط مهندس نقشه بردار برداشت و ترسیم شود و اگر اشتباهی در ابعاد اولیه باشد تا آخر پلان معماری با همان اشتباه پیش می رود و بعد در اجرای ساختمان با مشکل جدی برخورد می کنید .
مراحل طراحی نقشه معماری
1. تحلیل سایت
هر پروژه با مطالعه زمین آغاز میشود:
نوع اقلیم، جهت تابش، دسترسیها، بافت شهری، همسایهها، شیب زمین و محدودیتهای قانونی.
2. طراحی اولیه پلان
در این مرحله دورنما و ایده کلی شکل میگیرد. معمار رابطه میان فضاهای خصوصی، عمومی و خدماتی را تعیین میکند.
3. طراحی نهایی و تکمیل فاز ۱
با تأیید کارفرما، نقشهها اصلاح و برای ارائه به شهرداری آماده میشود.
4. ترسیم فاز ۲ و جزئیات اجرایی
پس از دریافت جواز، نقشههای فاز ۲ شامل دیتیلهای اجرایی زیر کشیده میشود:
-
جزئیات دیوارچینی
-
جزئیات کفسازی
-
نعلدرگاهها
-
شیببندی بام
-
جزئیات سرویسها
-
جانمایی دقیق پنجرهها
این نقشهها توسط گروههای سازه، برق و مکانیک نیز کنترل میشوند تا هیچگونه تداخل وجود نداشته باشد.
ویژگیهای یک پلان معماری حرفهای
دقت در اندازهگذاری
کوچکترین خطا در اندازهگذاری میتواند مشکلات زیادی ایجاد کند؛ بنابراین نقشه دقیق و استاندارد ضروری است.
رعایت اصول معماری و زیباییشناسی
تناسبها، مقیاسها و الگوهای معماری باید در نقشهها لحاظ شود.
نورگیری و تهویه مناسب
یکی از چالشهای اصلی طراحی، ایجاد فضاهای روشن و قابل تنفس است. نور طبیعی و تهویه اصولی در کیفیت زندگی تأثیر مستقیم دارد.
صرفهجویی در هزینه ساخت
یک نقشه اصولی باعث میشود هزینه مصالح، زمان اجرا و نیروی کار کاهش یابد.
پلان معماری طبقات چیست ؟
طرحی که در آن اطلاعات فنی و ابعاد دقیق همه فضا ها مشخص می شود که مثلا اتاق خواب ها 3 در 4 است با کمد دیواری در گوشه آن ، سالن پذیرائی 7 در 8 است با شکست هایی زیبا ، آشپزخانه 12 مترمربع و در کجای نقشه و مسیر دسترسی به آن ، سرویس های بهداشتی کجای نقشه باشند که درب آنها در فضایی خصوصی و بدون دید به پذیرائی و سالن نشیمن باشد .
مهندسین معمار مجموعه پلان قصر برای طراحی نقشه معماری ویلایی مدرن و کلاسیک – آپارتمانی و … به خوبی و با تجربه فراوان به شما کمک می کنند تا نقشه قصر رویایی خود را داشته باشید .
تعریف پلان مبلمان :
بعد از اینکه طرح اولیه معماری و طرح نهایی پلان معماری طبقات ترسیم شد باید طرحی برای نحوه چیدمان مبل ها – تلویزیون – فرش – وسایل بازی در سالن جیم – تخت خواب ها و … مشخص شود که نام آن پلان مبلمان است ، که همه ابعاد و اندازه اشیاء در نقشه واقعی و درست باید باشد .
نقشه برش طبقات ساختمان چیست ؟
نقشه ای که کل ساختمان از چند طرف عین چاقو ساختمان را برش می دهد و از همان جهت باید تمام جزئیات ، اشیاء و مواردی که در نقشه دیده می شود را با تجسم واقعی جانمایی گردد ( امروزه نرم افزار های مانند آرشیکد این کار را با زدن چند کلیک بخوبی اجرا می کنند ) .
نقشه برش از ساختمان در جهات شرق و غرب و حنوب و شمال بسیار مهم است ، یکی از دلایل مهم آن گردش پله برای رفع سرگیری در پاگرد ها می باشد و با چاپ این نقشه ارتفاع طبقات – ضخامت سقف – ارتفاع جان پناه ( بام ) و … با اندازه میلیمتری در اختیار شما قرار می گیرد .
پلان پشت بام چیست ؟
در نقشه پلان پشت بام ، تمام شده ساختمان از دید بالا می باشد و باید شیب بندی و جهت های شیب مشخص شود که لوله های ناودانی برای انتقال آب سطحی و باران جانمایی گردد .
در نقشه پلان بام باید همه راه های دسترسی به آن مانند راه پله و آسانسور معین گردد .
نما دو بعدی ساختمان
یکی دیگر از نقشه های تحویلی در رشته معماری ، نما دو بعدی 2D می باشد که یک نما ساده و بدون متریال ولی دقیق با جانمایی درب ، پنجره ، تراس ها و… برای کل ساختمان در یک جهت اصلی طراحی و ترسیم می شود .
اما امروزه به دلیل درخواست های متعدد برای تعیین نوع جنس و متریال های واقعی قبل از اجرای یک ساختمان ، طراحی نما سه بعدی 3D انجام می شود و دلیلش واقعی بودن و دیدن ساختمان قبل از ساخت می باشد .
در مقاله ای کامل معنی پلان در معماری چیست ؟ را بخوبی توضیح دادیم و با مطالعه آن تفاوت پلان ها را بخوبی متوجه می شوید .
نمونه نقشه پلان معماری ویلایی در فایل آتوکد
انواع طراحی پلان معماری
نقشه معماری خانه ویلایی
برای تهیه و ترسیم نقشه ی معماری خانه های ویلایی باید طبق استاندارد و ظوابط شهرداری و شهرسازی و نظام مهندسی برای یک خانه ویلایی روستایی یا شهری اقدام کنید .
برای نقشه های خانه باید ابتدا جهت ساخت ، تراکم و تعداد طبقات آن بررسی و بعد باید پلان معماری اولیه ترسیم و برای بررسی های اولیه انجام شود .
مهندسین پلان قصر بخوبی برای نقشه های معماری خانه های ویلایی با بهترین قیمت می توانند پلان معماری خانه شما را طراحی کند .
برای نقشه ی معماری خانه باید همه موارد بالا برای یک نقشه کامل معماری را دارا باشد .
پلان معماری ویلا فلت ، دوبلکس و تریبلکس
برای طراحی و ترسیم نقشه ی معماری ویلا های فلت و دوبلکس و تریبلکس نیز باید مانند طراحی نقشه خانه همه موارد را بررسی کنید و بعد شروع به طراحی پلان معماری کنید .
تفاوت های خاصی نقشه ویلایی با خانه دارد زیرا نقشه های معماری ویلا باید سبک و طرحی داشته باشد که شما بعد از مدت زمانی به ویلا می روید کاملا حس کنید که به خانه باغ یا ویلای خود رفته اید .
این حس را با نقشه ی معماری ویلا به خوبی می توانید قبل از شروع آن درست کنید .
پلان معماری سوله
نقشه ی معماری سوله و کارخانه های صنعتی برای صنف های تولیدی و صنعتی باید طبق استاندارد های شرکت شهرکهای هر استان و طبق صنف تولیدی آنها ترسیم شود.
برای دانلود نقشه سوله و کارخانه های صنعتی می توانید به سایت پلان قصر مراجعه کنید و بهترین طرح های معماری را دانلود و دریافت کنید ، و اگر طراحی اختصاصی خواستید می توانید سفارش طراحی اختصاصی ثبت کنید .
تعرفه ، قیمت طراحی معماری
هر ساله تعرفه مهندسان ساختمان و طراحان نظام مهندسی طبق تعرفه های نظام مهندسی تعیین می گردد .
برای استعلام دقیق هزینه و قیمت طراحی معماری ویلا ، خانه ، سوله و باغ با مهندسین پلان قصر تماس بگیرید تا بهترین قیمت طراحی را به شما اعلام کنند .
نقش تکنولوژی در تهیه پلان های معماری
امروزه معماران برای تهیه نقشه از نرمافزارهای پیشرفته استفاده میکنند. برخی از مهمترین ابزارها:
-
اتوکد (AutoCAD) برای ترسیم نقشههای 2D
-
روییت (Revit) برای مدلسازی اطلاعات ساختمان (BIM)
-
3ds Max برای رندر سهبعدی
-
SketchUp برای مدلسازی سریع
-
Lumion برای ساخت رندرهای واقعگرایانه
این ابزارها دقت، سرعت و کیفیت کار را بسیار افزایش میدهند.
ضوابط مهم در ترسیم پلان معماری
معمار باید هنگام تهیه پلان به قوانین زیر توجه کند:
-
حداقل متراژ آشپزخانه، اتاقها و حمامها
-
حداقل عرض راهروها و پلهها
-
تعداد پنجرهها و نورگیری
-
جانمایی پارکینگ طبق ضوابط شهرداری
-
رعایت حریم همسایهها
-
ایمنی در برابر آتشسوزی
-
دسترسیپذیری برای افراد دارای معلولیت
این قوانین پایهای هستند و باید در تمام نقشههای معماری رعایت شوند.
پلان معماری و تأثیر آن بر ارزش ساختمان
یک ساختمان با طراحی اصولی، ارزش اقتصادی بالاتری پیدا میکند. خریداران امروزی به چیدمان، نورگیری، سیرکولاسیون فضا و زیبایی توجه زیادی دارند. حتی کوچکترین تصمیم در طراحی، مانند جانمایی صحیح آشپزخانه، میتواند اثر مثبت زیادی بر ارزش ملک داشته باشد.
جمع بندی
نقشه معماری شالوده و ستون اصلی هر پروژه ساختمانی است. بدون نقشه نمیتوان ساخت، اصلاح کرد یا حتی برآورد دقیقی از هزینهها داشت. یک نقشه حرفهای باعث میشود:
-
ساختمان براساس استانداردهای روز طراحی شود
-
اجرا بدون خطا پیش برود
-
هزینهها کاهش یابد
-
کیفیت نهایی پروژه افزایش پیدا کند
معماران با بهرهگیری از نرمافزارهای مدرن، اصول طراحی و تجربه میتوانند نقشههایی تهیه کنند که نهتنها ضوابط را رعایت کند، بلکه کیفیت زندگی کاربران را نیز افزایش دهد.
با طراحی و ترسیم نقشه معماری یک ساختمان ، نقشه طراحی داخلی – طراحی نما ، طراحی روف گاردن ، طراحی محوطه برای یک طراحی ویلا فلت – طراحی ویلا دوبلکس مدرن و کلاسیک – طراحی ویلا تریبلکس – طراحی ویلا فورلکس – طراحی نقشه آپارتمان – طراحی نقشه خانه ویلایی و … نیز انجام می شود .







